Scheiden in gemeenschap van goederen met een eigen bedrijf
Inleiding
Wanneer je als ondernemer gaat scheiden in gemeenschap van goederen met een eigen bedrijf, brengt dat niet alleen emotionele spanning met zich mee, maar ook aanzienlijke financiële en fiscale uitdagingen. Voor ondernemers kan het beëindigen van een huwelijk direct doorwerken in de liquiditeit, de continuïteit van hun onderneming, en de fiscale positie van de onderneming. Dit artikel behandelt de basisregels, hoe verschillende rechtsvormen de verdeling binnen een scheiding beïnvloeden, en wat je kunt doen om de impact van een scheiding voor alle betrokkenen te regelen.
Wat betekent scheiden bij gemeenschap van goederen en een eigen bedrijf eigenlijk in de praktijk?
Huwelijksvermogensregime en eigen onderneming
In Nederland bepaalt het huwelijksvermogensregime welke bezittingen en schulden bij een scheiding verdeeld moeten worden. Tot 1 januari 2018 trouwden partners in een algehele gemeenschap van goederen, wat betekent dat vrijwel alles wat bezit of schuld is, (ook een eigen onderneming), gemeenschappelijk is en gelijk verdeeld moet worden bij scheiding.
Sinds 2018 geldt echter standaard een beperkte gemeenschap van goederen, tenzij huwelijkse voorwaarden zijn opgesteld. Dat betekent dat alleen de bezittingen en schulden die tijdens het huwelijk zijn opgebouwd deel uitmaken van de gemeenschap.
Kernpunten:
- Bij algehele gemeenschap van goederen valt de onderneming automatisch in de gemeenschap.
- Bij beperkte gemeenschap van goederen zijn bezittingen vóór het huwelijk privé; activa verworven tijdens het huwelijk zijn wel gemeenschappelijk.
In de praktijk betekent dit dat de waarde van de onderneming of de economische winst hiervan moet worden betrokken bij de verdeling van de boedel.
Financiële en fiscale gevolgen bij scheiden én getrouwd in gemeenschap van goederen :
Financiële aspecten
Wanneer je bent getrouwd in gemeenschap van goederen en gaat scheiden en de onderneming onder de gemeenschap valt, ontstaat de vraag hoe de waarde van die onderneming wordt verdeeld.
Belangrijke aandachtspunten zijn dan:
Waardebepaling van het bedrijf
Het bepalen van de waarde van een onderneming is essentieel. Dit kan gebaseerd zijn op:
- Marktwaarde van activa (machines, voorraad, klantenbestand)
- Winstgevendheid en goodwill
- Vooruitzichten en risicoprofiel
Bij een onjuiste waardering kan dit leiden tot een niet eerlijke verdeling of een onmogelijkheid tot uitkoop door de ondernemer.
Continuïteit van de onderneming
De scheiding mag niet leiden tot een faillissement. Rechters en mediators wegen de continuïteit van de onderneming mee bij de verdeling van vermogen en eventuele betalingsregelingen voor de ex-partner. Immers, het inkomen van de ondernemer komt uit de zaak en de scheiding mag nooit tot het einde van een onderneming leiden met werkloosheid van de ondernemer en medewerkers tot gevolg.
Partneralimentatie en ondernemingsinkomen
Daarnaast is het inkomen uit de onderneming een belangrijke factor bij de berekening van partneralimentatie. Het inkomen in de vorm van salaris en box 3 inkomen beïnvloedt namelijk de draagkracht en daarmee de alimentatieverplichting.
Opgepot vermogen
Maar óók zal bij de verdeling van het huwelijkse vermogen gekeken worden naar zogenaamd opgepot vermogen in de onderneming. In sommige gevallen houdt de ondernemer zichzelf op papier arm in inkomen, maar blijkt rijk te zijn in vermogen.
Scheiden in gemeenschap van goederen met een eigen bedrijf, bekeken per rechtsvorm
1. Eenmanszaak
Bij een eenmanszaak is er geen juridische scheiding tussen privévermogen en ondernemingsvermogen. Dit betekent dat:
- Bezittingen en schulden van jouw eenmanszaak direct deel uitmaken van de gemeenschap van goederen.
- De waarde van de eenmanszaak moet worden gedeeld of uitgekocht.
- De ex-partner kan mede aansprakelijk worden gehouden voor schulden die deel uitmaakten van de gemeenschap.
De continuïteit van de eenmanszaak kan onder druk komen te staan als er onvoldoende middelen zijn om de ex-partner uit te kopen. Er zal dan tijdens de scheiding creatief gekeken worden naar oplossingen om de onderneming door te kunnen laten gaan. Bijvoorbeeld de onderneming aan de één en de woning aan de ander, of een uitgesteld recht dat wordt beschreven in een vaststellingsovereenkomst.
Meer specifieke informatie over scheiden met een eenmanszaak lees je hier
2. Vennootschap onder firma (vof)
Bij een vof geldt:
- De vof zelf is een afzonderlijke rechtsvorm maar bezit en schulden van de vennoten worden mede privé gedragen.
- De waarde van jouw deel in de vof valt in de gemeenschap van goederen.
- Schulden uit de vof kunnen na scheiding nog altijd door de ex-partner worden aangesproken voor schulden gemaakt in de periode dat deze partner vennoot was.
Bij scheiding moet vaak worden besloten of de vof wordt voortgezet, omgezet of ontbonden. Dit hangt mede af van of je echtgenoot(e) mede eigenaar is, of dat de vof wordt gedreven samen met iemand buiten het huwelijk.
Meer specifieke informatie over scheiden met een VOF lees je hier
3. Besloten vennootschap (BV)
Bij een BV is er meestal meer structuur en bescherming bij scheiden:
- De aandelen in de BV vallen in de gemeenschap van goederen als de BV deel uitmaakt van het huwelijksvermogen.
- De ex-partner heeft recht op de waarde van de aandelen; bij een 50/50 gemeenschapsverdeling betekent dit vaak een uitkoopregeling.
- Fiscaal heeft dit gevolgen voor de vennootschapsbelasting, dividenduitkeringen en mogelijk herwaardering van aandelen.
- De beperkte aansprakelijkheid van de BV blijft behouden; dit beschermt privévermogen tegen zakelijke schulden.
Daarnaast kunnen winsten die onttrokken zijn aan of opgepot zijn in de BV, van invloed zijn op de gesprekken over de verdeling als de andere echtgenoot(e) vermoedt dat met opzet geld is onttrokken of buiten beeld gehouden.
Meer specifieke informatie over scheiden met BV lees je hier
Fiscale aandachtspunten
Waardering en fiscale winst
De waardering van je onderneming bij je scheiding kan fiscale consequenties hebben, bijvoorbeeld in de inkomstenbelasting (bij een eenmanszaak) of in de vennootschapsbelasting (bij een BV). Tijdens de scheiding moet hier al op voorhand rekening mee worden gehouden.
Overdracht en belasting
Als je onderneming (of aandelen in een BV) moet worden overgedragen aan je ex-partner, kunnen er fiscale heffingen plaatsvinden, zoals overdrachtsbelasting, inkomstenbelasting over stille reserves of loonheffingen bij uitkoop of dividenduitkering. Tijdens de scheiding moet hier al op voorhand rekening mee worden gehouden.
Reikwijdte van vergoedingsrechten
Zelfs als de onderneming buiten de gemeenschap valt (bij huwelijkse voorwaarden), kan de ex-partner aanspraak maken op een vergoeding voor arbeid en investeringen in de onderneming, wat fiscaal relevant kan zijn bij winstberekening en verdeling. Tijdens de scheiding moet hier al op voorhand rekening mee worden gehouden.
Conclusie
Scheiden in gemeenschap van goederen met een eigen bedrijf is juridisch, financieel en fiscaal complex. Of je nu een eenmanszaak, vof of BV hebt, de eisen van vermogensverdeling en continuïteitsbehoud vereisen deskundige aanpak en strategische planning. Maak dus gebruik van een ervaren mediator en financieel expert in het team van de mediator.
Belangrijkste punten om te onderzoeken bij scheiden in gemeenschap van goederen én een eigen bedrijf
- Bij algehele gemeenschap van goederen valt jouw bedrijf in principe altijd in de boedel.
- Bij beperkte gemeenschap van goederen is dit afhankelijk van de status van het bedrijf vóór of tijdens het huwelijk zoals vastgelegd in huwelijkse voorwaarden.
- De onderneming moet correct worden gewaardeerd, verdeeld of uitgekocht, met aandacht voor fiscale gevolgen.
- Verschillende rechtsvormen van een bedrijf bepalen de mate van aansprakelijkheid, waardering en verdelingsmethoden.
- Huwelijkse voorwaarden en verrekenbedingen kunnen een belangrijke rol spelen in risicobeperking.
Vrijblijvend consult
Bij het Nederlands Conflictinstituut kun je gebruikmaken van een gratis en vrijblijvend consult, over jouw situatie. Zo weet je waar je aan toe bent, wat er geregeld moet worden, en welke risico’s je loopt.
