Scheiden met éénmanszaak

De Rol van Experts

Gezien de complexiteit van de materie, waarbij familie-, ondernemings- en fiscaal recht samenkomen, is het inschakelen van een ervaren mediator | Financieel expert van belang.

De onmisbaarheid van waardering eenmanszaak bij echtscheiding

De bepaling van de waarde van van het bedrijf is een belangrijke stap. Of het inschakelen van een gezamenlijke accountant ‘van de zaak’ dan slim is, is de vraag. Uiteraard kijkt de financieel expert in het team van de mediator naar de stukken,  maar kan in sommige gevallen een neutrale Register Valuator (RV) of een gespecialiseerde accountant wenselijk zijn.

De deskundige moet niet alleen de waarde bepalen op basis van de juiste peildatum en methode, maar zal ook een analyse uitvoeren van de financiële stromen en de omvang van winsten.

Daarnaast is de financiële expert cruciaal voor het vaststellen van het genormaliseerde inkomen van de ondernemer, wat de basis vormt voor de alimentatieberekening.

Het gezamenlijk aanstellen van deze deskundige door beide partijen waarborgt objectiviteit en voorkomt een kostbare strijd tussen twee tegenstrijdige rapporten. De mediator helpt je daarbij.

De optimale aanpak: De combinatie van mediation en financiële expertise

De meest effectieve en duurzame strategie voor een scheiding met éénmanszaak is de combinatie van mediation en financiële expertise. De mediator zal de juridische structuur van het scheidingsconvenant opzetten, de juridische en fiscale implicaties overzien, en de emotionele belangen begeleiden. Tegelijkertijd zorgt de onafhankelijke financieel adviseur in het team van de mediator voor de feitelijke financiële onderbouwing (waardering en draagkracht).

Deze geïntegreerde aanpak zorgt ervoor dat de juridische correctheid en financiële objectiviteit gewaarborgd zijn, terwijl het proces beheersbaar, oplossingsgericht en daarmee kostenefficiënt blijft.

Aanbevelingen voor beide Partners

Voor een constructieve afwikkeling is proactief handelen en transparantie van belang:

Aanbevelingen voor de ondernemer:

1. Wees transparant: Zorg voor volledige en tijdige openheid over de financiën van de zaak, inclusief jaarrekeningen en aangiftes.

Transparantie vergroot vertrouwen, wat escalatie naar tijdrovende en dure juridische procedures voorkomt.

• Focus op continuïteit: Werk actief mee aan dewaardering die de feitelijke verdiencapaciteit weerspiegelt en stel proactief financieel haalbare uitkoopscenario’s voor (bijvoorbeeld gespreide betaling of uitruil woning) om het bedrijf te beschermen tegen liquiditeitstekorten.
• Houd administratie op orde: Zorg voor duidelijke documentatie over eventuele privé-stortingen en onttrekkingen uit de zaak, om discussies over de omvang van de gemeenschap te voorkomen.

Aanbevelingen voor de Ex-Partner:

1. Eis onafhankelijkheid: Sta op een onafhankelijke waardering door de financieel expert van de mediator. Vertrouw niet uitsluitend op de bedrijfsaccountant van de ondernemer.
2. Onderzoek je rechten: Laat je gedetailleerd informeren over je rechten,  zelfs bij huwelijkse voorwaarden met een verrekenbeding.
3. Controleer draagkracht: Vraag om inzicht in de genormaliseerde winsten en het ondernemer-salaris. Wees kritisch op een te laag vastgesteld inkomen om te verzekeren dat de draagkracht voor alimentatie correct is vastgesteld.

Mediation of strijdend naar de rechtbank?

De procedurele keuze voor de afwikkeling van de echtscheiding is van groot belang. Gezien de waardering en de kwetsbaarheid van de onderneming, kunnen de kosten en de uitkomst enorm verschillen tussen een procedure via advocaten of mediation.

Daarnaast is de emotionele beleving geheel anders omdat je met mediation het strijden voorkomt door samen aan oplossingen te werken.

Het traditionele advocatentraject

In een traditioneel advocatentraject staan partijen tegenover elkaar. Je gaat dus de strijd met elkaar aan. Dit leidt tot een confrontatiegerichte aanpak, waarbij vaak twee (of meer) juridische en financiële teams worden ingeschakeld.

Hoge kosten en lange duur

Een juridische strijd resulteert vrijwel altijd in zeer hoge kosten vanwege de dubbele advocaatkosten en de vele uren die gemoeid zijn met het opstellen van conclusies en verweerschriften. Bij een scheiding via advocaten wordt dit versterkt doordat er vaak twee concurrerende waarderingsrapporten (één door de accountant van de ene echtgenoot, en één door een deskundige van de ander) worden opgesteld. Dit escaleert de discussie én de juridische strijd duurt ook nog eens langer.

Opleggen van beslissingen en gevaar voor het bedrijf

Het grootste risico van een juridische strijd is, dat de rechter uiteindelijk een beslissing oplegt. Deze beslissing is gebaseerd op strikte juridische kaders, maar houdt mogelijk onvoldoende rekening met de praktische, operationele realiteit van het bedrijf (zoals de cashflow, lopende financieringsafspraken, of de timing van de uitkoop).

Een opgelegde ‘harde’ beslissing over de uitkoop of de alimentatie kan financieel onhaalbaar blijken, waardoor de onderneming de verliezer is, met potentieel schulden of faillissement als gevolg. Juridische procedures leiden tot ‘winnaars’ en ‘verliezers’, maar bij de scheiding van ondernemers blijkt het zelden een voor allen aanvaardbare oplossing. Regelmatig ontstaan dan nieuwe juridische procedures, zoals een hoger beroep of naar aanleiding van het niet of anders nakomen van de uitspraak.

Mediation: De snellere, betere en goedkopere oplossing

Mediation, begeleid door een ervaren mediator, richt zich op het gezamenlijk zoeken naar oplossingen. De mediator begeleidt de onderhandelingen, informeert partijen over hun juridische positie, betrekt eventueel deskundige derden, maar legt geen afspraken op en doet geen uitspraak. Mediation helpt om zelf besluiten te nemen, die de mediator in een vaststellingsovereenkomst verwoordt.

Sneller

Mediation is aanzienlijk sneller en dus goedkoper. Wanneer beide partijen bereid zijn zich in te zetten voor het scheidingstraject, kunnen afspraken sneller onderling worden gemaakt en uitgewerkt, waardoor een langdurige en tijdrovende gang naar de rechter wordt voorkomen. Tijdswinst is immers van cruciaal voor een onderneming, aangezien de financiële situatie kan veranderen.

Beter (maatwerk)

Mediation leidt tot oplossingen op maat die het belang van de onderneming en de financiële belangen van de ondernemer en aanstaande ex-partner in evenwicht houdt. Specifieke betalingsregelingen kunnen overeengekomen worden die de continuïteit van de onderneming waarborgen.

Bijvoorbeeld dat de uitkoopsom wordt gekoppeld aan de toekomstige cashflow of in termijnen wordt voldaan. Dergelijke flexibele, duurzame afspraken zijn in een juridische procedure nauwelijks te realiseren. Mediation richt zich op de belangen (behoud van bedrijf, financiële zekerheid) in plaats van enkel op juridische posities. Onderzoek laat zien dat in mediation overeengekomen afspraken beter stand houden en beter worden nagekomen.

Goedkoper

Mediation is aantoonbaar goedkoper. Er zijn slechts de kosten voor één mediator en diens financieel expert (in plaats van twee advocaten en meerdere concurrerende experts). De tijdwinst en het voorkomen van escalatie reduceren de totale kosten enorm.

Mediation is dan ook de geprefereerde methode voor scheiden met een éénmanszaak, waarbij ondernemingsvermogens en de bedrijfscontinuïteit op het spel staan, maar óók recht gedaan moet worden aan de alimentatie positie van kinderen en ex-partner.

Alimentatie en fiscale risico’s

Naast de vermogensverdeling (de uitkoop) is de vaststelling van de financiële draagkracht van de ondernemer voor alimentatiedoeleinden een tweede, vaak veelbesproken discussie punt. De berekening van de partner- en kinderalimentatie is lastiger bij een ondernemer dan bij een werknemer in loondienst, omdat de bedrijfsresultaten vaak fluctueren en het inkomen flexibel kan worden aangepast of (bewust) gemanipuleerd.

Bepaling van de draagkracht van de ondernemer

Voor de vaststelling van alimentatie (zowel kinderalimentatie als partneralimentatie) moet de draagkracht van de ondernemer worden bepaald. De mediator of advocaat kijkt hierbij naar de werkelijke economische verdiencapaciteit, oftewel het genormaliseerde inkomen. Dit genormaliseerde inkomen omvat niet alleen het feitelijk uitgekeerde salaris, maar ook het potentieel dat de ondernemer heeft om zichzelf winsten uit te keren.

De economische realiteit van de onderneming is dus van groot belang, om een eerlijke draagkracht vast te stellen en eventueel te voorkomen dat een niet transparante ondernemer winsten achterhoudt in de zaak om de draagkracht kunstmatig laag te houden en daarmee de alimentatieverplichting.

Het Inkomen: Voorkomen van misverstanden en manipulatie

Rechtbanken beoordelen zeer kritisch of de ondernemer de verdiencapaciteit eerlijk heeft weergegeven. Recente jurisprudentie bevestigt dat wanneer een ondernemer inkomen manipuleert, de rechtbank dit inkomen zal corrigeren naar een hoger, normaler niveau om de alimentatieplicht te berekenen. Dan kun je bij de mediator maar beter een goed gesprek hebben over de werkelijke en transparante cijfers. Maar ook over het gezond houden van de onderneming. Daaruit komt immers het salaris van de ondernemer uit voort om de alimentatie mee te betalen. Wees dus altijd reëel en voorkom problemen in de toekomst.

Het is dus van belang dat de ondernemer eventuele dalingen in het inkomen of tegenvallende bedrijfsresultaten kan onderbouwen, bijvoorbeeld met een verklaring van de accountant. Zo kan de aanstaande ex-partner begrijpen dat bepaalde keuzes noodzakelijk zijn.

Het ontbreken van een goede onderbouwing of het nalaten van verweer kan ertoe leiden dat de mediation mislukt en de rechtbank uitgaat van een hoger inkomen en daarmee een hogere alimentatieplicht vaststelt.

De opgepotte winsten spelen hierdoor een dubbele rol: Ze kunnen leiden tot een verrekenverplichting, en beïnvloeden de vaststelling van de draagkracht voor alimentatie.

Fiscale afwikkeling en continuïteitsrisico’s

Bij de verdeling van de onderneming moet rekening worden gehouden met de fiscale gevolgen.

Gevaren voor de continuïteit

Het grootste operationele risico is echter het liquiditeitsgebrek dat ontstaat wanneer de ondernemer de ex-partner moet uitkopen. De noodzaak om een grote som geld uit de zaak te onttrekken, of om (her)financiering aan te trekken, kan de bedrijfsvoering ernstig verstoren en de continuïteit van het bedrijf in gevaar brengen. Een van de belangrijkste taken van onze adviseurs is daarom: het opstellen van een financieel haalbaar uitkoopscenario, waarbij strategische planning, wellicht betaling in termijnen of het gebruik van zakelijke leningen, de onderneming vrijwaart van een acuut cashflowtekort.