Aandelen verdelen bij je echtscheiding is een serieuze zaak
Het verdelen van een onderneming is “een serieuze klus. Zeker bij echtscheiding raakt de afwikkeling niet alleen de juridische verdeling maar ook de continuïteit van het bedrijf. De financiële zekerheid van de partners die zélf gaan scheiden, maar ook andere betrokken aandeelhouders. Je wilt niet dat de verdeling van aandelen bij een scheiding de onderneming in gevaar brengt.
Dat geldt voor de liquiditeit, maar zéker ook voor de zeggenschap binnen de onderneming. Daarnaast speelt er op fiscaal vlak veel mee: de verrekening van de (uitgestelde) aanmerkelijk-belastingclaim komt regelmatig aan de orde.
In dit artikel bespreken we de belangrijkste juridische en fiscale aandachtspunten bij het verdelen van aandelen in de BV, als een aandeelhouder gaat scheiden. We bespreken hoe het huwelijksvermogensregime, de bedrijfswaardering en de fiscale afwikkeling op je scheiding en onderneming inwerken, en geven tips over mediation en deskundige begeleiding.
Het juridisch kader bij het verdelen van aandelen in een BV
Gemeenschap van goederen
De eerste vraag is welk huwelijksgoederenregime bij jullie van toepassing is. Bij een gemeenschap van goederen behoren de aandelen namelijk tot de gezamenlijke boedel. Dit betekent dat volgens de wet ‘alles gelijk verdeeld’ moet worden, dus ook de onderneming. In de praktijk koopt de ene partner meestal de ander ‘uit’: de ondernemende partner betaalt dan de helft van de de waarde van de aandelen uit aan de ex-partner om de BV alleen, of met een andere vennoot voort te zetten.
Huwelijkse voorwaarden
Bij huwelijkse voorwaarden zijn de aandelen meestal privévermogen. Een verrekenbeding kan echter een rol spelen. Bij huwelijken sinds 2018 geldt standaard een beperkte gemeenschap van goederen. Alleen tijdens het huwelijk opgebouwde vermogensbestanddelen vallen dan binnen de gemeenschap, tenzij anders is overeengekomen.
De verdeling van aandelen in de BV hangt dus af van het huwelijkse regime
Gemeenschap van goederen (voor – 2018)
Bij huwelijken vóór 2018 zonder voorwaarden valt de BV of aandelen in een BV volledig binnen de gemeenschap. Bij een scheiding moet dan de waarde van alle aandelen verdeeld worden. Ieder krijgt de helft (of de verkoopopbrengst) van de aandelen. In de praktijk betaalt de uiteindelijke ondernemer de ander het afgesproken bedrag.
Beperkte gemeenschap (na – 2018)
Bij huwelijken na 2018 (zonder voorwaarden) geldt een beperkte gemeenschap. Alleen wat tijdens het huwelijk gezamenlijk is verkregen, valt binnen de gemeenschap. Als de BV of aandelen in een BV vóór het huwelijk bestonden, blijven deze in principe tot het privévermogen van die partner behoren.
Huwelijkse voorwaarden (uitsluiting)
Mét huwelijkse voorwaarden blijven de aandelen privévermogen, indien dit juist is beschreven. De aandelen zelf hoeven niet verdeeld te worden. Echter kan de niet-ondernemende partner alsnog deelnemen in mogelijk opgepotte winsten. Dit kan voor discussies zorgen als de DGA relatief weinig loon opnam en daardoor claimt slechts een lage alimentatie te kunnen betalen.
Rekening-courantpositie
Onderdeel van de verdeling in een scheiding betreft ook de leningen of vorderingen tussen de DGA en BV. Een ongedekte rekening-courantschuld van de DGA aan de BV valt ook in de gemeenschap, (tenzij voorwaarden anders hebben bepaald). Een hoge R/C-schuld verlaagt de nettowaarde van de onderneming. Uiteraard kan er ook een schuld van de BV aan de DGA bestaan. Hier moet tijdens de scheiding dus goed naar worden gekeken.
De BV en echtscheiding onder gemeenschap van goederen
Is de BV deel van de gemeenschap, dan is de onderneming of zijn de aandelen in een BV gezamenlijk eigendom. Bij een scheiding moeten mensen alles ‘bij helfte’ (gelijk) verdelen, dus óók de onderneming”. In dat geval wordt de waardering van de onderneming in de huwelijkse vermogensopstelling opgenomen.
Wie bepaalt de waarde?
Een onafhankelijke accountant of register valuator (taxateur) stelt deze waarde vast, waarbij onder meer activa, schulden en goodwill worden meegewogen. Daar mag je over onderhandelen, maar kan fiscale gevolgen hebben, zoals schenkingsbelasting. De afspraken over uitkoop en betaling worden door de mediator vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst, zodat beide partners rechtszekerheid hebben.
Afhandelingstermijn
In de jurisprudentie (en fiscale praktijk) speelt vooral de twee jaar na de echtscheidingsbeschikking een belangrijke rol. Een recente zaak beschrijft namelijk hoe partner A een BV-uitkoop bij partner B deed, maar de aandelen pas twee jaar later notarieel overdroeg. De Belastingdienst legde toen alsnog een grote belastingaanslag op bij partner B. Leg de overdracht daarom altijd via de notaris vast, en doe dit uiterlijk binnen twee jaar na de scheiding. Alleen dan komt de fiscale faciliteit uit artikel 4.17 Wet IB 2001 in aanmerking, waarmee je voorkómt dat er direct 25–31% belasting (box-2) op de uitkoopsom wordt geheven.
Financiële begeleiding bij scheiden met een BV
Het is van groot belang om bij een scheiding waar aandelen verdeeld moeten worden, naast de mediator een ervaren financieel expert / fiscalist in te zetten. De mediators van het Nederlands Conflictinstituut doen dit standaard.
Waardering en uitkoop bij verdeling van aandelen bij echtscheiding
Een onafhankelijke waardering van de BV is cruciaal. Meestal wordt een bedrijfstaxatie uitgevoerd, waarbij een register accountant of register valuator de waarde bepaalt. Daarbij wordt gekeken naar bezittingen, schulden én eventuele goodwill.
Hierbij is het belangrijk onderscheid te maken tussen:
- Zaakgoodwill (ondernemingswaarde zonder de DGA) – dit kan deels aan de boedel toekomen.
- Persoonlijke goodwill (gebonden aan de DGA als persoon) – hiervan valt meestal géén deel naar de ex.
Peildatum
In de regel geldt de peildatum van daadwerkelijke verdeling als waarderingsdatum (overdracht aandelen of uitkoop), maar je mag ook samen een peildatum overeenkomen. In het belang van billijkheid kun je samen een eerdere peildatum dan de overdrachtsdatum bepalen. Bijvoorbeeld het moment van feitelijke ontbinding van de gemeenschap. Dit om te voorkomen dat een ex onterecht meedeelt in waardestijging ná de scheiding (opgebouwde post-scheidingswinst) of een onverwachte waardedaling.
Kennelijke dwaling
Door alles goed te bespreken en samen een peildatum af te spreken voorkom je gedoe achteraf.
In een recente uitspraak (Rechtbank Gelderland 11 juni 2025) blijkt dit belang. De vrouw wilde het echtscheidingsconvenant vernietigen wegens zogenaamde dwaling over de waarde van de aandelen. De rechtbank oordeelde echter dat uit e-mails en documenten bleek dat zij wel degelijk op de hoogte was van de orde van grootte van de aandelenwaarde en dus wist waarvoor ze tekende. Haar beroep op dwaling werd afgewezen.
Dit onderstreept het belang van transparantie tijdens de mediation en het zorgvuldig documenteren van alle aannames en afspraken over de waardering. Een ervaren mediator zal hierop toezien.
Belastingen
Bij elke aandelenuitkoop geldt de aanmerkelijk-belastingclaim (box 2). Met toepassing van art. 4.17 Wet IB 2001 kan de belastingheffing op de aandelen namelijk worden doorgeschoven, maar de verplichting blijft latent bestaan.
Rechtbanken waarderen deze latente claim doorgaans op basis van het nominale tarief op de peildatum (bijvoorbeeld 26,9% in 2022; 31% in 2025). Dit nominaal-tarief-arrest (Rechtbank Gelderland 24 mei 2024) stelde dat de toekomstige belastingclaim gelijk is aan het belastingtarief maal de waarde. Concreet: bij een overname betaalt de koper niet alleen de koopprijs, maar neemt de koper feitelijk ook het belastingargument over – ook al is dat vooruitgeschoven.
Het is dus van belang dat dit soort effecten duidelijk zijn en worden beschreven tijdens de echtscheiding.
Fiscale aandachtspunten bij de verdeling van aandelen in een BV
Aanmerkelijk belang-heffing
Zoals gezegd geldt dat bij overdracht van aandelen in box 2 (BV) normaal gesproken belasting verschuldigd is. Door art. 4.17 kan deze belasting tot een later moment worden uitgesteld, maar de aanspraak op circa 25–31% blijft bestaan. De rechtbank koos in 2024 voor een waardering tegen het nominale tarief (destijds 26,9%). Het is belangrijk om in de vaststellingsovereenkomst expliciet een beroep te doen op de 4.17-faciliteit. Zo voorkom je dat de ex-partner na afloop alsnog “achterstallige” belasting moet betalen.
Notariële overdracht en termijn
Overdracht van aandelen is pas rechtsgeldig na een notariële akte. Deze akte moet binnen twee jaar na de aanvraag van de echtscheiding worden gepasseerd. Gebeurt dit niet, dan kan de fiscus een aanslag opleggen op de uitkoopvergoeding. Dit risico voorkom je door tijdige inschakeling van de notaris bij de boedelverdeling.
Kinder- en Partneralimentatie
Bij scheiding als DGA kan het krijgen van dividend of het salaris de draagkracht beïnvloeden. Besef dat rechters kijken naar het gebruikelijk loon én eventuele dividenduitkeringen als inkomen voor de alimentatieberekening. Een lage vergoeding van privé kan door de fiscus en de rechter worden gezien als poging om privévermogen te ontzien.
Pensioenverevening
In beperkte mate speelt ook het ‘pensioen in eigen beheer’ (of andere pensioenrechten in de BV) mee. Het is belangrijk om te bepalen hoe het opgebouwde pensioen wordt verwerkt. Bijvoorbeeld door conversie of verevening. Dit kan grote liquiditeitsproblemen geven als dat te laat wordt onderkend.
Goede fiscale begeleiding
Kortom, de fiscale inrichting van de koop-/verrekenregeling is ingewikkeld. Juist daarom is goed fiscaal advies onmisbaar tijdens je scheidingsproces. Een ervaren mediator zal altijd samenwerken met accountants en fiscalisten.
Mediation en deskundigheid bij je scheiding met aandelen BV verdelen
Praktische tips vanuit de mediation praktijk
Bij een scheiding waarbij een onderneming is betrokken, zijn procederen en mediation twee uitersten. Een juridische strijd via advocaten is kostbaar, tijdrovend en risicovol. Bij een gang naar de rechtbank wint misschien één partij, maar de andere verliest. Beiden betalen daarnaast fors voor vechtende advocaten en deskundigen. In tegenstelling daarmee leidt mediation tot een gezamenlijke oplossingsgerichte uitkomst zonder verliezers.
Professioneel advies inschakelen
Bespreek het inschakelen van externe deskundigen:
- Een registeraccountant of bedrijfsspecialist kan de waarde objectief vaststellen
- Een fiscalist kan de gevolgen (zoals IB-, vennootschaps- en registratierechten) in kaart brengen
- Een pensioenexpert kan de afwikkeling van pensioenregelingen begeleiden.
- Ervaren scheidingsmediators benadrukken het belang van financiële expertise tijdens de onderhandelingen.
Transparantie en duidelijke afspraken
Leg alle afspraken vast, zoals:
- Ontbindende voorwaarden om de notariële akte snel te laten passeren
- Een betalingsregeling bij te weinig liquiditeit
- Als de ex-partner (gedeeltelijk) aandeelhouder blijft
- Als de uitkoop wordt verrekend met andere vermogensbestanddelen (bijv. de woning).
Relatiebehoud en communicatie
- Werk zoveel mogelijk samen, ook al staat er veel op het spel
- Mediation streeft naar een win-winsituatie
- Betrekt evt. andere aandeelhouders
- Houd de toekomst nà de scheiding voor steeds voor ogen (ben je nog samen ouders?)
Een goede mediator houdt álle belangen in beeld
- Juridisch, financieel én menselijk
- Eén mediator is goedkoper dan twee advocaten in een rechtszaak
- Een mediator maakt complexe situaties begrijpbaar (waardering, financiële positie, fiscale regels)
- Een mediator heeft oog voor de persoonlijke belangen én die van de onderneming
- Een mediator moedigt expertise van derden aan, zodat iedereen geïnformeerd kan scheiden
Het Nederlands Conflictinstituut
Mediators en financieel deskundigen van het Nederlands Conflictinstituut bevorderen een eerlijke maar werkbare verdeling. Laat je daarom tijdig en volledig informeren en maak gebruik van het gratis en vrijblijvende consult. Zo kom je tot oplossingen die goed zijn voor jezelf, de ander, én het voortbestaan van de BV.
Neem direct contact met ons op en plan jouw vrijblijvend consult.
